In het boek Weesp in oorlogstijd beschrijft de Weesper journalist Dick van Zomeren het dagelijks leven in Weesp in de periode vlak voor, tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog.
Het verhaal leest als een streekroman, maar blijft een weergave van feiten die Van Zomeren in vele jaren van research heeft verzameld. Het mag gezien worden als het eerste en enige complete overzicht van Weesp in oorlogstijd. Inclusief een ruime keuze uit historisch fotomateriaal.
Het is een uniek boek dat elke Weesper gelezen moet hebben.
Weesp in oorlogstijd is een grotendeels goedgehumeurd verhaal van hoe het dagelijks leven zich ruim zestig jaar geleden in onze stad voltrok. Door alle feitelijke details die Van Zomeren aanvoert, zit je er als lezer met je neus bovenop. Je ziet de Weespers bezig, je hoort ze lachen, je voelt hun twijfel en angst.
Sommige situaties zijn zo koddig, dat je er bijna om zou lachen. Maar het blijft wel oorlog. Er zijn landverraders - en Van Zomeren spaart ze niet. Als hij aankomt bij de deportatie van de Weesper joden vraag je je als lezer af hoe dit ooit heeft kunnen gebeuren. Het boek geeft antwoord op die vraag.
Weesp in oorlogstijd is een verhaal voor alle generaties.
André Verheul, hoofdredacteur WeesperNieuws
De donkere periode van de aanloop tot de tweede wereldoorlog tot de bevrijding in
mei 1945 heeft ook in de Weesper historie zijn sporen nagelaten.
Dick van Zomeren beschrijft deze periode zo herkenbaar en in een stijl die maakt
dat ik het manuscript in een keer uitlas.
Niet alleen geschikt voor de ouderen onder ons, maar zeker ook als schoolproject
voor de jeugd.
Wat gebeurde er in Weesp toen in mei 1940 de Duitsers ons land binnenvielen? Hoe reageerden de Weespers? Hoeveel slachtoffers maakte de Tweede Wereldoorlog in Weesp? Wanneer werd de stad gebombardeerd en waar? Hoeveel Weespers stemden voor de oorlog al op de NSB? Het boek geeft antwoord op al die vragen.
Dick van Zomeren deed jarenlang research en verbindt alle opgediepte feiten aan elkaar in zijn boek 'Weesp in oorlogstijd'. Te lezen valt hoe soldaten en agenten in de weer zijn na de aanval op ons land. Hoe de Weespers de draad weer oppakten.
Het met grote en kleine details doorspekte verhaal toont ons op wonderschone wijze hoe het leven in de jaren veertig in Weesp werd geleefd. Maar ook hoe landverraders als ratten uit hun holen kwamen - en er na de oorlog weer in terugdeinsden.
Het verhaalt vertelt hoe de vrijheden van joden stukje bij beetje werden ingeperkt, todat ze via het station verplicht werden afgevoerd naar Amsterdam, het begin van hun deportatie. Ook lezen we hoe enkele Weespers daar dapper tegen in opstand kwamen en begrijpen we (tenminste een beetje) waarom alles is gebeurd zoals het is gebeurd.
Aan het einde van het boek is er weer vrede en worden de landverraders ter verantwoording geroepen.
Dick van Zomeren (1939) is redacteur en auteur. Zijn bekendste boek is 'Geschiedenis van de joodse gemeenschap in Weesp'. Een aangrijpend boek dat het lot van vijftien joodse gezinnen in Weesp beschrijft in en rond de Tweede Wereldoorlog.
In een interview met het WeesperNieuws zei Van Zomeren in 2009 daarover:
"Schrijven is mijn lust en mijn leven, ik ben geboren en getogen in Weesp en
de Tweede Wereldoorlog interesseert me. Tijdens research in het Rijksinstituut voor
Oorlogsdocumentatie kreeg ik een lijst onder ogen van gedeporteerde joden uit Weesp.
En dat trof me als een bliksemflits. Ik zag de lijst en dacht: hoe is het in godsnaam
mogelijk? Hun namen zeiden me niets, maar ik zag wel: Middenstraat, Slijkstraat,
Binnenveer, Stationsweg… Ik dacht dat ik gek werd toen ik dat zag. Je moet
weten dat er over de joden nooit iets verteld was op school. Ook mijn vader en moeder
repten met geen woord over de Jodenvervolging in Weesp. Nee, ik ben niet joods.
Ik vond het
simpelweg een zeer aangrijpend aspect. Daarom heb ik dat boek geschreven.”
Eén van Van Zomerens andere boeken is "Het ontstaan van een Weesper
woningcorporatie" over de geschiedenis van woningbouwvereniging Samen Bouwen.
Fragmenten uit 'Weesp in oorlogstijd'
Chef Vos
De uitkijkpost op de watertoren, op de gemeentewerf aan het eind van de Torenstraat,
is al dagenlang dag en nacht bezet. […]
’s Nachts om drie uur, het is dan al vrijdag 10 mei, gaat chef Vos van de politie vanaf zijn woonhuis op het Singel naar het bureau en ziet dat er hier en daar Weespers op straat staan te kijken of ze de vliegtuigen kunnen zien die ze horen overkomen. Op het bureau treft hij de heren R. Hamstra en A. Bakker van de Luchtbeschermingsdienst, die ook al niet kunnen slapen van de spanning en de activiteiten in de lucht. Dan meldt de uitkijkpost - een dubbele bezetting van totaal vier man - van de watertoren nog meer activiteit in de lucht.
Chef Vos gaat naar de uitkijkpost, maar als hij daar aankomt gaat de telefoon en Bakker laat weten dat men geen waarnemingen meer hoeft te doen ‘omdat Nederland in oorlog is’. Deze heeft dat telefonisch van het centrale meldpunt in Den Haag gehoord. Even na vier uur ’s ochtends wordt het al licht en de uitkijkpost ziet vanaf de watertoren dat Schiphol wordt gebombardeerd. Chef Vos keert terug naar het bureau. […]
Na overleg met de heren Hamstra en Bakker belt Vos vanuit het bureau naar het barakkenkamp De Roskam, waar de luitenant van dienst opneemt. De politiechef meldt dat Nederland in oorlog is. Dan ontspint zich een curieuze dialoog, die Vos niet lang na de bevrijding op papier heeft vastgelegd. De luitenant: ‘Hoe weet u dat?’ Vos: ‘Wij hebben het rechtstreeks vanuit Den Haag maar ook de radio heeft er al melding van gemaakt.’ De luitenant: ‘En ik moet dat van een burger horen?’ Vos: ‘Van wie u dat moet horen weet ik niet. Maar ik vond het wel nodig om het u door te geven.’
'Die schoften'
Vos en zijn collega Luchtbeschermers lopen naar het stadhuis, waar burgemeester
Dotinga staat en ook huisarts dokter S. Wartena voegt zich bij het gezelschap.
Dan gaat de deur open bij pension Portengen op het Groote Plein en komt de vrouw
van kapitein Hofman, een NSB'er, in nachtgewaad naar buiten. Ze vraagt of er oorlog
is en op het bevestigende antwoord reageert ze met: ‘Die schoften’.
Zonder aan te geven wie ze bedoelt.
Even later komt ook de hoogste militair in Weesp, overste L.F. Apol, uit het pension
en deze is kennelijk al wel op de hoogte van de Duitse inval. Hij ziet dokter Wartena
staan, groet deze en zegt terwijl hij zijn handschoenen aantrekt: ‘Nu is het
menens, dokter.’
© Copyright Enter Media BV. Het is niet toegestaan teksten, foto’s of enig ander onderdeel van deze website over te nemen, te verspreiden of anderszins beschikbaar te stellen aan derden zonder uitdrukkelijke toestemming van uitgever Enter Media BV.
